รวมประเด็นสำคัญ ลงประชามติ 2569 แก้ไขรัฐธรรมนูญ เรื่องอะไร เช็กสิทธิ ขั้นตอน และออกเสียงนอกเขตอย่างไร

wirewag.com – วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ถือเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญทางการเมืองของประเทศไทย นอกจากการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แล้ว ประชาชนผู้มีสิทธิยังต้องร่วม ออกเสียงประชามติ 2569 เพื่อแสดงความเห็นต่อการจัดทำ รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งจะเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งสำคัญในรอบหลายปี

บทความนี้สรุปทุกประเด็นที่ควรรู้เกี่ยวกับการลงประชามติปี 2569 ตั้งแต่คำถามประชามติคืออะไร แก้รัฐธรรมนูญเรื่องใด ใครมีสิทธิออกเสียง วิธีเช็กสิทธิ ขั้นตอนการลงคะแนน รวมถึงการออกเสียงนอกเขต และผลกระทบหากไม่ไปใช้สิทธิ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจอย่างครบถ้วนและถูกต้อง

การลงประชามติ 2569 คืออะไร และออกเสียงเรื่องใด

ความหมายของ “ประชามติ” ตามกฎหมายไทย

คำว่า ประชามติ (Referendum) ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง การที่รัฐเปิดโอกาสให้ประชาชนออกเสียงลงคะแนนเพื่อให้ความเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบต่อกฎหมายหรือประเด็นสำคัญของประเทศ

ตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2564 การออกเสียงประชามติสามารถจัดขึ้นได้ในหลายกรณี เช่น การแก้ไขรัฐธรรมนูญ กรณีที่คณะรัฐมนตรีเห็นว่ามีเหตุอันสมควร หรือกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจัดประชามติ

คำถามประชามติ 8 กุมภาพันธ์ 2569

การออกเสียงประชามติในวันที่ 8 ก.พ. 2569 มีคำถามเพียงข้อเดียว คือ

“ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่”

ผู้มีสิทธิสามารถเลือกได้ 3 ทางเลือก ได้แก่

• เห็นชอบ
• ไม่เห็นชอบ
• ไม่แสดงความคิดเห็น

การลงประชามติครั้งนี้ถือเป็น ขั้นตอนแรก ของการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพื่อแทนที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560

หากผลประชามติออกมาอย่างไร จะเกิดอะไรขึ้น

กรณีผลประชามติ “ไม่เห็นชอบ”

หากเสียงข้างมากลงคะแนน ไม่เห็นชอบ กระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะสิ้นสุดลงทันที และไม่สามารถเดินหน้าต่อได้

กรณีผลประชามติ “เห็นชอบ”

หากผลประชามติออกมาเป็น เห็นชอบ จะถือเป็นการเปิดประตูบานแรกให้มีการเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ เพื่อเพิ่ม หมวด 15/1 ว่าด้วยการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา ซึ่งยังต้องผ่านอีกหลายขั้นตอน รวมถึงการทำประชามติรวมทั้งหมด 3 ครั้ง

ใครมีสิทธิออกเสียงประชามติ 2569

คุณสมบัติผู้มีสิทธิออกเสียง

ผู้มีสิทธิออกเสียงประชามติต้องมีคุณสมบัติดังนี้

• มีสัญชาติไทย หรือได้สัญชาติไทยมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี
• มีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์ในวันออกเสียง
• มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตออกเสียงไม่น้อยกว่า 90 วัน

ผู้ที่ไม่สามารถใช้สิทธิได้

บุคคลบางกลุ่มถูกจำกัดสิทธิ ไม่สามารถออกเสียงประชามติได้ เช่น ผู้ถูกเพิกถอนสิทธิทางการเมือง หรือบุคคลที่ถูกคุมขังตามคำสั่งศาล

วิธีเช็กสิทธิประชามติ 2569 และสถานที่ออกเสียง

ตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิ

ประชาชนสามารถตรวจสอบว่าตนเองมีสิทธิออกเสียงประชามติหรือไม่ และต้องไปใช้สิทธิที่ใด ได้ผ่านเว็บไซต์ของ สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง โดยใช้เพียงเลขบัตรประชาชน 13 หลัก

ระบบจะแสดงข้อมูลสำคัญ เช่น

• หน่วยออกเสียง
• สถานที่ออกเสียง
• ลำดับรายชื่อ

ขั้นตอนการออกเสียงประชามติในวันเลือกตั้ง

การออกเสียงในเขตปกติ

ผู้ที่ไม่ได้ลงทะเบียนเลือกตั้งล่วงหน้าหรือเลือกตั้งนอกเขต เมื่อไปถึงหน่วยเลือกตั้งในวันที่ 8 ก.พ. 2569 จะได้รับบัตรรวม 3 ใบ ได้แก่

• บัตรเลือกตั้ง สส. เขต
• บัตรเลือกตั้ง สส. บัญชีรายชื่อ
• บัตรออกเสียงประชามติ

หลังจากใช้สิทธิเลือกตั้ง สส. แล้ว ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่เพื่อขอใช้สิทธิออกเสียงประชามติแยกต่างหาก

การออกเสียงประชามตินอกเขต

ผู้ที่ลงทะเบียนเลือกตั้งล่วงหน้า หรือลงทะเบียนออกเสียงประชามตินอกเขตไว้ก่อนหน้า จะสามารถออกเสียงได้เฉพาะสถานที่ที่ระบบกำหนดไว้เท่านั้น โดยต้องแสดงหลักฐานยืนยันตัวตน

ไม่ไปลงประชามติได้หรือไม่ และต้องทำอย่างไร

ผลกระทบหากไม่ไปใช้สิทธิ

ตามกฎหมาย หากผู้มีสิทธิไม่ไปออกเสียงประชามติและ ไม่แจ้งเหตุจำเป็น จะถูกจำกัดสิทธิทางการเมืองเป็นเวลา 2 ปี เช่น

• หมดสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง สส. หรือ สว.
• หมดสิทธิสมัครเป็นผู้บริหารท้องถิ่น
• หมดสิทธิดำรงตำแหน่งทางการเมือง

วิธีแจ้งเหตุจำเป็น

ผู้ที่ไม่สามารถไปใช้สิทธิได้ ต้องแจ้งเหตุผ่าน ระบบแจ้งเหตุจำเป็นทางอิเล็กทรอนิกส์ของกรมการปกครอง โดยสามารถแจ้งได้ในช่วงเวลา

• ก่อนวันออกเสียง: 14 ม.ค. – 7 ก.พ. 2569
• หลังวันออกเสียง: 9 – 15 ก.พ. 2569

การแก้รัฐธรรมนูญ เกี่ยวข้องกับ ม.112 หรือไม่

การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ไม่เท่ากับการแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 เนื่องจากเป็นกฎหมายคนละฉบับกัน หากจะมีการแก้ไข ม.112 ต้องดำเนินการแก้ไขประมวลกฎหมายอาญาโดยตรง ไม่ใช่ผ่านการแก้รัฐธรรมนูญเพียงอย่างเดียว

สรุป: ทำไมประชามติ 2569 จึงสำคัญ

การลงประชามติปี 2569 เป็นจุดเริ่มต้นของการตัดสินใจครั้งสำคัญว่า ประเทศไทยควรเดินหน้าไปสู่การมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ การตรวจสอบสิทธิ เตรียมตัวให้พร้อม และไปใช้สิทธิอย่างถูกต้อง คือการมีส่วนร่วมกำหนดอนาคตประเทศอย่างแท้จริง

แหล่งที่มา :  www.bbc.com